Kalp Kapak Hastalıkları: Belirtiler, Tanı ve Tedavi Seçenekleri

Kalp kapak hastalığı nedir?

Kalp kapakları, kanın kalbin odacıkları ve büyük damarlar arasında doğru yönde ilerlemesini sağlayan hareketli yapılardır. Her kalp atımında uygun anda açılır, kan geçtikten sonra kapanarak geriye kaçışı önler. Kapak yaprakçıkları, kapak halkası, onları destekleyen kirişçikler ve kalp kası birlikte çalışır. Bu sistemin herhangi bir bölümündeki doğumsal, dejeneratif, romatizmal, enfeksiyöz veya işlevsel bozukluk kapak hastalığına neden olabilir.

Kapak hastalığı hafif, orta veya ciddi derecede olabilir. Hafif kaçaklar sağlıklı kişilerde tesadüfen görülebilir ve tedavi gerektirmeyebilir. İleri hastalıkta kalp, dar kapaktan kan geçirmek veya geriye kaçan kanı telafi etmek için daha fazla çalışır. Zamanla kalp kasında kalınlaşma, odacıklarda genişleme, akciğer basıncında artış, ritim bozukluğu ve kalp yetersizliği gelişebilir.

Hastalık tek kapağı tutabileceği gibi birden fazla kapağı etkileyebilir. Ayrıca bir kapakta hem darlık hem kaçak bulunabilir. Tedavinin belirlenmesinde yalnızca “mitral yetmezlik” veya “aort darlığı” tanısı yeterli değildir; neden, şiddet, kalp üzerindeki etkiler, belirtiler, kişinin yaşı, eşlik eden hastalıklar ve beklenen yaşam süresi birlikte değerlendirilir.

Kalp kapak hastalığı her zaman ameliyat anlamına gelmez. Düzenli takip, doğru zamanda müdahale ve kişiye uygun yöntem seçimi temel yaklaşımdır. Belirtilerin ortaya çıkmasını beklemek bazı ciddi hastalıklarda kalıcı kalp hasarına yol açabileceği için, kendini iyi hisseden kişilerde bile ekokardiyografik ölçümler tedavi zamanını belirleyebilir.

Kalbin dört kapağı ve görevleri

Kalpte triküspit, pulmoner, mitral ve aort olmak üzere dört kapak vardır. Vücuttan gelen oksijeni azalmış kan önce sağ kulakçığa ulaşır, triküspit kapaktan sağ karıncığa geçer. Sağ karıncık kanı pulmoner kapaktan akciğer damarına pompalar. Akciğerde oksijenlenen kan sol kulakçığa döner, mitral kapaktan sol karıncığa geçer ve aort kapaktan vücuda gönderilir.

Triküspit ve pulmoner kapak

Triküspit kapak sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında bulunur ve üç yaprakçıklıdır. Pulmoner kapak sağ karıncık ile akciğer atardamarı arasındadır. Bu kapaklardaki sorunlar sağ kalbi ve toplardamar dolaşımını etkileyebilir; boyun damarlarında belirginleşme, karında sıvı, karaciğer büyümesi ve bacaklarda şişlik görülebilir.

Mitral ve aort kapak

Mitral kapak sol kulakçık ile sol karıncık arasında bulunur ve iki yaprakçıklıdır. Aort kapak sol karıncık ile aort arasındadır; normalde üç yaprakçıklıdır ancak bazı kişiler doğuştan iki yaprakçıklı, yani biküspit aort kapağıyla doğar. Sol kalp kapaklarındaki ciddi hastalık, akciğerlerde basınç ve sıvı artışına, vücuda gönderilen kanın azalmasına ve sol karıncığın yapısında değişime neden olabilir.

Kapakların görevleri birbirine bağlıdır. Sol kalpteki ileri bir hastalık akciğer basıncını yükselterek zamanla triküspit kaçağına yol açabilir. Ritim bozukluğu veya kalp kasının genişlemesi, kapak yaprakçıkları normal olsa bile kapağın kapanmasını bozabilir. Bu nedenle kapak yalnız başına değil, bütün kalp ve dolaşım sistemi içinde değerlendirilir.

Kapak darlığı ve kapak kaçağı arasındaki fark

Kapak darlığında yaprakçıklar yeterince açılamaz ve kan daralmış açıklıktan geçmek zorunda kalır. Darlığın gerisindeki odacık daha yüksek basınç üretir. Aort darlığında sol karıncık kası kalınlaşabilir; mitral darlıkta sol kulakçık basıncı ve akciğer damar basıncı yükselebilir. Darlığın derecesi kapak alanı, kan akım hızı ve iki taraf arasındaki basınç farkı gibi ölçümlerle değerlendirilir.

Kapak kaçağı veya yetmezliğinde kapak tam kapanmaz ve kanın bir kısmı geriye döner. Kalp aynı net ileri akımı sağlayabilmek için daha fazla hacim pompalamaya çalışır. Uzun süren aort veya mitral kaçağında sol karıncık genişleyebilir; triküspit kaçağında sağ kulakçık, sağ karıncık ve toplardamar sistemi etkilenebilir. Kaçağın şiddeti tek bir renkli Doppler görüntüsüne bakılarak değil, birden fazla ölçüm ve kalbin verdiği yanıtla belirlenir.

Hastalık akut veya kronik gelişebilir. Yıllar içinde ilerleyen kaçakta kalp bir süre uyum sağlar ve kişi belirti hissetmeyebilir. Enfeksiyon, kirişçik kopması, kalp krizi sonrası papiller kas hasarı veya aort yırtılması gibi durumlarda kapak kaçağı aniden oluşabilir; kalbin uyum sağlayacak zamanı olmadığı için ağır nefes darlığı ve dolaşım bozukluğu gelişebilir.

Bir kişide aynı kapakta darlık ve kaçak birlikte bulunabilir veya farklı kapaklar eş zamanlı etkilenebilir. Karma hastalıkta ölçümlerin her biri tek başına tabloyu yansıtmayabilir. Belirti, efor kapasitesi, odacık büyüklüğü, basınçlar ve kapakların birbirleriyle etkileşimi kalp kapağı konusunda deneyimli ekip tarafından bütüncül değerlendirilir.

Kalp kapak hastalıkları neden olur?

İleri yaşta aort darlığının sık nedeni kapak yaprakçıklarında zamanla gelişen kalsifik-dejeneratif değişikliklerdir. Doğuştan biküspit aort kapağı daha erken yaşta darlık veya kaçak oluşturabilir ve aort genişlemesiyle birlikte bulunabilir. Mitral kapağın dejeneratif hastalıklarında yaprakçık veya kirişçiklerde uzama-kopma gelişerek prolapsus ve kaçak oluşabilir.

Romatizmal ateş, tedavi edilmemiş A grubu streptokok boğaz enfeksiyonuna karşı bağışıklık yanıtının yıllar sonra özellikle mitral kapağı, bazen birden fazla kapağı etkilemesine yol açabilir. Romatizmal mitral darlık bazı bölgelerde hâlâ önemli bir nedendir. Enfektif endokardit kapak dokusunu tahrip edebilir; yapay kapakları ve kalp içi cihazları da etkileyebilir.

Kalp krizi, kardiyomiyopati veya uzun süreli kalp yetersizliği sol karıncığı genişleterek mitral kapağın işlevsel kaçırmasına neden olabilir. Benzer biçimde akciğer hipertansiyonu, sağ karıncık genişlemesi ve atriyal fibrilasyon triküspit kapak halkasını genişletebilir. Bu durumlarda sorun yalnızca yaprakçıkta değildir; altta yatan kalp kası ve basınç yükü tedavi planının parçasıdır.

Bağ dokusu hastalıkları, aort kökü genişlemesi, göğüs radyoterapisi, bazı ilaçlar, travma ve doğumsal kapak anomalileri daha az görülen nedenler arasındadır. Kapak hastalığının nedeni, onarım olasılığını ve uygulanacak yöntemi değiştirir. Aynı derecede mitral kaçağı olan dejeneratif ve işlevsel iki hastaya aynı tedavi uygulanmayabilir.

Kalp kapak hastalığı belirtileri nelerdir?

Kapak hastalıkları yavaş ilerlediğinde kişi günlük etkinliğini fark etmeden azaltabilir ve kapasite kaybını yaşlanma veya kondisyon düşüklüğü sanabilir. Şikâyetin az olması her zaman hastalığın hafif olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık hafif bir kapak kaçağı bulunan kişideki nefes darlığının nedeni akciğer hastalığı, kansızlık, kilo veya başka bir durum olabilir.

• Yürürken, yokuşta veya merdivende nefes darlığı
• Önceden rahat yapılan işlerde çabuk yorulma
• Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma
• Baş dönmesi, göz kararması veya bayılma
• Hızlı ya da düzensiz kalp atımı ve çarpıntı
• Gece nefes darlığıyla uyanma veya daha fazla yastık kullanma
• Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik
• Karında şişlik, iştahsızlık veya hızlı kilo artışı
• Öksürük, nadiren kanlı balgam ve ses kısıklığı

Aort darlığında eforla göğüs ağrısı, bayılma ve nefes darlığı klasik uyarılardır. Mitral darlık veya kaçakta nefes darlığı ve atriyal fibrilasyona bağlı çarpıntı öne çıkabilir. Triküspit hastalığında bacak ve karın şişliği, boyun damarlarında belirginleşme görülebilir. Akut ciddi kapak kaçağı ise aniden gelişen ağır nefes darlığı ve düşük tansiyonla ortaya çıkabilir.

Belirti günlüğünde yürüyüş mesafesi, kat çıkma, gece yakınması, kilo, nabız ve şişlik kaydedilebilir. Yeni veya artan şikâyet varsa planlanan rutin kontrol tarihi beklenmemelidir. Ağır kapak hastalığında eforla bayılma ya da istirahatte nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir.

Kalp kapak hastalıklarında tanı nasıl konur?

Tanı, belirtilerin ve risklerin öğrenilmesiyle başlar. Fizik muayenede üfürüm, kalp sesleri, ritim, akciğer bulguları, boyun damarları ve ödem değerlendirilir. Üfürüm kapak hastalığına işaret edebilir; ancak bütün üfürümler ciddi değildir ve ciddi bazı kapak hastalıklarında üfürüm beklenenden daha hafif duyulabilir.

Transtorasik ekokardiyografi temel tanı yöntemidir. Kapak yaprakçıklarının hareketi, darlık veya kaçağın derecesi, kalp odacıklarının boyutu, pompalama işlevi, akciğer basıncı ve eşlik eden aort hastalığı değerlendirilir. Takipte ölçümlerin aynı yöntemle ve önceki görüntülerle karşılaştırılması değişimi anlamayı kolaylaştırır. Yalnızca rapordaki “hafif-orta-ileri” ifadesi değil, sayısal ölçümler ve görüntüler birlikte incelenir.

Transözofageal EKO, göğüsten yapılan incelemenin yetersiz olduğu durumlarda, kapak onarımının planlanmasında, pıhtı veya endokardit şüphesinde daha ayrıntılı görüntü sağlar. Egzersiz testi, belirtilerin belirsiz olduğu veya kişinin fark etmeden aktivitesini azalttığı hastalarda efor kapasitesi ve tansiyon yanıtını gösterebilir. Stres EKO yük altındaki basınç ve kapak etkisini değerlendirebilir.

EKG ritim ve kalp odacıklarının elektriksel yükünü, akciğer grafisi kalp büyüklüğü ve akciğerlerde sıvıyı gösterebilir. Kardiyak MR, özellikle kalp hacimleri ve kaçak miktarının EKO ile belirsiz olduğu durumlarda tamamlayıcıdır. BT, aort ve kapak kalsiyumu ile TAVI planlamasında kullanılır. Kateterizasyon herkese rutin uygulanmaz; ölçümler çelişkiliyse basınçları değerlendirmek veya işlem öncesi koroner damarları incelemek için seçilebilir. Tanı yöntemlerinin genel açıklaması için kalp hastalıklarında tanı rehberi incelenebilir.

Aort kapak hastalıkları

Aort darlığı

Aort darlığında sol karıncıktan vücuda kan çıkışı zorlaşır. İleri yaşta çoğunlukla kalsifik dejenerasyon, daha genç yaşlarda biküspit kapak ve bazı bölgelerde romatizmal hastalık neden olabilir. Kalp kası artan basınca karşı kalınlaşır; zamanla gevşeme ve pompalama işlevi bozulabilir. Hastalık yıllarca sessiz kalabilir, ancak eforla nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma başladığında gecikmeden değerlendirme gerekir.

Şiddet; akım hızı, ortalama basınç farkı, kapak alanı, kalbin pompaladığı kan miktarı ve sol karıncık işlevi birlikte ele alınarak belirlenir. Düşük akımlı durumlarda tek bir ölçüm yanıltıcı olabilir; stres EKO, BT ile kapak kalsiyumu veya başka testler gerekebilir. Ciddi aort darlığında tedavi cerrahi kapak değişimi veya uygun hastada TAVI olabilir. Yöntem yaş, anatomi, cerrahi risk, damar erişimi, yaşam beklentisi ve gelecekteki olası işlemler değerlendirilerek seçilir.

Aort yetersizliği

Aort kapağı tam kapanmadığında kan diyastolde aorttan sol karıncığa geri döner. Biküspit kapak, aort kökü genişlemesi, bağ dokusu hastalığı, endokardit ve dejeneratif değişiklikler neden olabilir. Kronik kaçakta sol karıncık genişleyerek uzun süre uyum sağlar. Belirti oluşması, pompalama işlevinin bozulması veya odacığın belirli ölçülerin üzerinde genişlemesi müdahale zamanını etkiler.

Akut aort yetersizliği endokardit veya aort diseksiyonu gibi nedenlerle gelişebilir ve acil cerrahi gerektirebilir. Kronik hastalıkta tansiyon kontrolü önemlidir; ancak ilaç ciddi mekanik kaçağı düzeltmez. Aortta genişleme varsa kapakla birlikte aortun onarılması veya değiştirilmesi gerekebilir. Seçilmiş anatomilerde kapak koruyucu aort cerrahisi değerlendirilebilir.

Mitral kapak hastalıkları

Mitral darlık

Mitral darlık, sol kulakçıktan sol karıncığa kan geçişini zorlaştırır. En sık neden romatizmal kapak hastalığıdır. Sol kulakçık basıncı ve akciğer damar basıncı yükselir; nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve bazen kanlı balgam görülebilir. Sol kulakçığın genişlemesi atriyal fibrilasyon ve pıhtı riskini artırabilir.

Kapak anatomisi uygunsa ve önemli kireç ya da pıhtı yoksa balon mitral valvüloplasti seçeneği değerlendirilebilir. Uygun olmayan anatomide, eşlik eden ciddi kaçakta veya başka cerrahi gereksinimde onarım ya da kapak değişimi gündeme gelir. Gebelik planı, belirtiler ve akciğer basıncı zamanlamayı etkileyebilir.

Mitral yetersizlik

Birincil mitral yetersizlikte sorun kapağın yaprakçık, kirişçik veya diğer bileşenlerindedir; dejeneratif prolapsus sık nedenlerdendir. İkincil veya işlevsel kaçakta ise kalp kası ya da kulakçık genişlemiş, kapak yaprakçıkları normal olmasına rağmen birbirine ulaşamaz hale gelmiştir. Bu ayrım tedaviyi belirler.

Uygun dejeneratif ciddi mitral kaçakta deneyimli merkezde kapak onarımı, mümkün olduğunda değişime tercih edilir; kişinin kendi dokusu korunur ve protezle ilişkili bazı sorunlardan kaçınılabilir. Onarımın kalıcılığı anatomiden ve ekip deneyiminden etkilenir. İşlevsel kaçakta öncelikle kalp yetersizliği tedavisi ve ritim yönetimi optimize edilir; seçilmiş hastada cerrahi veya kateterle kenardan kenara onarım değerlendirilebilir.

Triküspit kapak hastalıkları

Triküspit darlık nadirdir ve çoğu zaman romatizmal hastalıkla birlikte görülür. Sağ kulakçıktan sağ karıncığa kan geçişi zorlaştığında boyun damarlarında dolgunluk, karaciğer büyümesi, bacak ve karında şişlik oluşabilir. Genellikle başka kapak hastalıklarıyla birlikte ele alınır.

Triküspit yetersizliği çoğunlukla kapak yaprakçıklarının birincil hastalığından değil, sağ karıncık veya kapak halkasının genişlemesinden kaynaklanır. Sol kalp kapak hastalığı, akciğer hipertansiyonu, atriyal fibrilasyon ve kalp pili elektrodu etkili olabilir. Endokardit ve doğumsal anomaliler daha az görülen birincil nedenlerdir.

İleri triküspit kaçağında uzun süre beklemek sağ karıncık, karaciğer ve böbrek hasarını artırabilir. Sol kalp kapağı ameliyatı yapılırken triküspit kapağın derecesi ve halkası değerlendirilir; uygun durumda aynı seansta onarım yapılabilir. İzole ileri hastalıkta cerrahi zamanlama ve giderek gelişen kateter seçenekleri kalp kapağı ekibince kişiselleştirilir.

İdrar söktürücüler şişlik ve karın sıvısını azaltabilir fakat kapağın mekanik sorununu gidermez. Altta yatan akciğer hipertansiyonu, sol kalp hastalığı ve ritim bozukluğunun tedavisi önemlidir. Sağ kalp işlevi belirgin bozulmadan değerlendirme yapılması, müdahalenin yararını artırabilir.

Pulmoner kapak hastalıkları

Pulmoner kapak darlığı çoğunlukla doğumsaldır. Hafif darlık yalnızca düzenli izlem gerektirebilir. Orta veya ciddi darlıkta sağ karıncık yüksek basınca karşı çalışır; efor kapasitesinde azalma, nefes darlığı, göğüs rahatsızlığı veya bayılma gelişebilir. Uygun anatomide balon pulmoner valvüloplasti çoğu zaman ilk tedavi seçeneğidir; displastik kapak veya karmaşık anatomi cerrahi gerektirebilir.

Pulmoner kapak yetersizliği doğumsal kalp ameliyatlarından, özellikle Fallot tetralojisi onarımından sonra görülebilir. Yıllarca belirti vermese bile sağ karıncıkta genişleme ve ritim riskini artırabilir. Takipte ekokardiyografi yanında kardiyak MR sağ karıncık hacmi ve kaçak miktarını ölçmek için değerlidir. Müdahale zamanında belirti, sağ karıncık boyutu-işlevi, ritim ve egzersiz kapasitesi birlikte değerlendirilir.

Pulmoner hipertansiyona bağlı işlevsel pulmoner kaçakta öncelik altta yatan nedenin tedavisidir. Kapak değişimi gerekiyorsa cerrahi veya uygun hastada kateter yoluyla pulmoner kapak seçenekleri bulunabilir. Çocuklukta yerleştirilmiş konduit ve biyolojik kapakların büyüme ve zamanla bozulma açısından yaşam boyu izlenmesi gerekir.

Kapak hastalığında takip ve müdahale zamanı

Hafif veya orta kapak hastalığı bulunan birçok kişi yalnızca düzenli kontrolle yıllarca izlenebilir. Takip aralığı kapağın türüne, hastalığın şiddetine, kalp odacıklarının durumuna ve değişim hızına göre belirlenir. Her kontrolde EKO yapılması şart olmayabilir; ciddi veya ilerleyen hastalıkta aralık kısalır. Yeni belirti ortaya çıkarsa takvim beklenmeden değerlendirme yapılır.

Müdahale kararı yalnızca şikâyete dayanmaz. Bazı kişiler aktivitesini azalttığı için belirtisini fark etmez. Kalp kasının pompalama gücü hâlâ “normal aralıkta” görünürken kapak hastalığına özgü erken bozulma başlamış olabilir. Odacık çapları ve hacimleri, akciğer basıncı, atriyal fibrilasyon, efor testi ve hastalığın ilerleme hızı doğru zamanlamayı belirlemeye yardımcı olur.

Çok erken işlem kişiyi gereksiz prosedür riskine ve protezin ömür boyu sonuçlarına maruz bırakabilir; çok geç işlem ise geri dönüşü zor kalp kası, akciğer damarı veya organ hasarına yol açabilir. Bu denge özellikle belirtisiz ciddi mitral veya aort kaçağında önemlidir. Onarım olasılığı ve merkezin deneyimi de zamanlama kararına dahil edilir.

Ciddi kapak hastalığında kalp kardiyolojisi, görüntüleme, girişimsel kardiyoloji, kalp cerrahisi, anestezi ve gerektiğinde geriatri gibi alanların ortak değerlendirmesi yararlıdır. Hangi yöntemin önerildiği kadar neden diğer seçeneklerin uygun olmadığı, beklenen dayanıklılık, yeniden işlem ihtimali ve kişinin yaşam hedefleri de konuşulmalıdır.

Kalp kapak hastalıklarında ilaç tedavisi

İlaçlar ileri derecede daralmış veya ciddi kaçıran kapağı anatomik olarak düzeltmez. Bununla birlikte sıvı birikimini azaltmak, tansiyonu kontrol etmek, kalp hızını düzenlemek, kalp yetersizliğini tedavi etmek ve pıhtı riskini azaltmak için önemli olabilir. İdrar söktürücüler nefes darlığı ve ödemi azaltabilir; ancak hastalık ilerliyorsa yalnızca belirtilerin geçici hafiflemesi müdahaleyi geciktirmemelidir.

Atriyal fibrilasyonda kalp hızı veya ritim kontrolü ve inme riskine göre antikoagülan tedavi planlanır. Romatizmal mitral darlık, mekanik kapak ve bazı özel durumlarda kan sulandırıcı seçimi standart atriyal fibrilasyondan farklı olabilir. Mekanik kapaklarda çoğunlukla yaşam boyu K vitamini antagonisti ve düzenli INR takibi gerekir; doğrudan etkili yeni nesil ilaçlar mekanik kapakta yerine kullanılmaz.

Aort veya mitral kaçakta hipertansiyonun tedavisi kalbin yükünü azaltır. İşlevsel mitral ya da triküspit kaçakta altta yatan kalp yetersizliği için güncel ilaçlar ve gerekli kişide kalp pili temelli tedaviler kaçağın derecesini azaltabilir. Bununla birlikte yapısal ciddi hastalıkta ilaç yanıtı, onarım veya değişim gereksiniminin yerine otomatik olarak geçmez.

İlaçlar kişinin böbrek işlevi, tansiyonu, ritmi ve diğer hastalıklarına göre düzenlenir. Belirtiler düzeldi diye kendi kendine kesilmemeli, başkasının reçetesi kullanılmamalıdır. Bitkisel ürünler kan sulandırıcılarla etkileşebilir. Diş işlemi veya ameliyat öncesinde antikoagülanın kesilmesi ve köprüleme gereksinimi kişisel pıhtı-kanama riskine göre planlanır.

Kalp kapağı onarımı nasıl yapılır?

Kapak onarımı, hastanın kendi kapağını koruyarak darlık veya kaçağı düzeltmeyi amaçlar. Özellikle dejeneratif mitral yetersizlikte uygun anatomide onarım tercih edilebilir. Sarkmış yaprakçığın yeniden şekillendirilmesi, kopmuş ya da uzamış kirişçiklerin düzeltilmesi, yapay kirişçik kullanılması ve genişlemiş kapak halkasının halka ile desteklenmesi başlıca tekniklerdir.

Triküspit onarımında genişleyen kapak halkası çoğunlukla ring ile daraltılır; yaprakçık veya kalp pili elektroduna bağlı sorunlar ayrıca ele alınır. Seçilmiş aort yetmezliklerinde kapağın yaprakçıkları ve aort kökü onarılabilir. Kapak koruyucu aort cerrahisinde genişlemiş aort kökü değiştirilirken kişinin kendi aort kapağı korunabilir.

Onarım protez kapak gereksinimini ve bazı durumlarda ömür boyu antikoagülasyonu önleyebilir; kalbin doğal işleyişini koruyabilir. Ancak her kapak onarıma uygun değildir. Yoğun kireçlenme, ileri doku kaybı, enfeksiyon hasarı veya romatizmal deformasyon değişim gerektirebilir. Başarılı onarımın kalıcılığı hastalığın nedeni, anatomi ve cerrahi deneyime bağlıdır.

Cerrahi erişim klasik sternotomi, uygun hastada daha küçük kesi veya robotik/video yardımlı yaklaşım olabilir. Küçük kesi her zaman daha düşük toplam risk anlamına gelmez; onarım kalitesi ve güvenlik önceliklidir. Cerrahi çalışma alanları hakkında bilgi için ameliyatını gerçekleştirdiğimiz hastalıklar sayfası incelenebilir.

Kapak değişimi ve protez kapak seçimi

Kapak yeterli ve kalıcı biçimde onarılamıyorsa mekanik veya biyolojik protezle değiştirilir. Seçim yalnızca yaşa göre yapılmaz; beklenen yaşam süresi, kanama-pıhtı riski, antikoagülan kullanabilme, gebelik planı, yaşam biçimi, yeniden girişim olasılığı ve kişinin tercihleri birlikte değerlendirilir.

Mekanik kapak

Mekanik kapaklar çok dayanıklıdır ve özellikle genç kişilerde yeniden kapak değişimi ihtimalini azaltabilir. Buna karşılık kapak üzerinde pıhtı oluşmasını önlemek için çoğunlukla yaşam boyu varfarin ve düzenli INR takibi gerekir. Kanama riski, ilaç-gıda etkileşimleri ve gebelik planı önemlidir. Kapaktan duyulan tıklama sesi bazı kişiler tarafından fark edilebilir.

Biyolojik kapak

Biyolojik kapaklar insan veya hayvan dokusundan hazırlanır. Genellikle mekanik kapak gibi yaşam boyu antikoagülasyon gerektirmez; ancak başka nedenlerle kan sulandırıcı gerekebilir. Zaman içinde yapısal olarak bozulabilir ve genç yaşta daha hızlı yıpranma olasılığı bulunur. İleride seçilmiş durumda kapak içine kapak yöntemi mümkün olsa da bu olasılık ilk ameliyat öncesinde garanti edilemez; protez boyutu ve anatomi önemlidir.

Protez seçimi gelecekteki bütün bakım zincirini etkiler. Kalıcı kan sulandırma, gebelik, spor ve meslek, diş sağlığı, enfeksiyon riski ve yeniden müdahale senaryoları ameliyat öncesinde konuşulmalıdır. Hastaya protezin marka-model ve boyut bilgilerini içeren kart verilmesi, acil başvuru ve ilerideki görüntülemelerde yararlıdır.

Kateterle kalp kapağı tedavileri

Kateter yöntemleri göğüs kemiği açılmadan damar yoluyla kapak tedavisi yapılmasını sağlar. Daha az invaziv olmaları her hasta için daha iyi veya risksiz oldukları anlamına gelmez. Anatomik uygunluk, cerrahi risk, yaş, damar yapısı, diğer kapak-koroner sorunları ve yöntemin uzun dönem dayanıklılığı değerlendirilir.

TAVI / TAVR

TAVI, ağır aort darlığında yeni biyolojik kapağın çoğunlukla kasık atardamarından kateterle mevcut kapağın içine yerleştirilmesidir. Cerrahi riskin tüm düzeylerindeki seçilmiş hastalarda seçenek olabilir; ancak biküspit anatomi, aort genişlemesi, eşlik eden bypass ihtiyacı, çok genç yaş veya diğer teknik özelliklerde cerrahi daha uygun olabilir. Kalp kapağı ekibi kısa ve uzun dönem sonuçları birlikte değerlendirir.

Balon ve kenardan kenara onarım

Uygun romatizmal mitral darlık ve pulmoner darlıkta balon valvüloplasti kapak açıklığını artırabilir. Ciddi mitral yetersizlikte kateterle kenardan kenara onarım, cerrahi riski yüksek birincil kaçakta veya en uygun ilaç tedavisine rağmen belirli ikincil kaçaklarda değerlendirilebilir. Triküspit kapak için de kateter tedavileri gelişmektedir; seçim deneyimli merkezde ayrıntılı görüntüleme gerektirir.

Kateter işlemlerinde kanama, damar hasarı, inme, ritim-iletim bozukluğu, kapak çevresi kaçak, böbrek etkilenmesi ve yeniden işlem gereksinimi olabilir. TAVI sonrasında bazı kişilerde kalıcı kalp pili gerekebilir. İşlem öncesi BT ve EKO ile kapak, damar ve kalp anatomisi ölçülür; diş ve enfeksiyon kaynakları değerlendirilir.

Kapak ameliyatı veya girişimi sonrası yaşam

İyileşme yönteme, kişinin genel durumuna ve eşlik eden işlemlere göre değişir. Cerrahi sonrası ağrı kontrolü, solunum egzersizleri, erken hareket, yara bakımı ve beslenme önemlidir. Göğüs kemiği açılmışsa kemiğin iyileşme döneminde kaldırma ve üst gövde hareketleri için verilen sınırlara uyulur. Kateter işleminde giriş yeri kanama ve dolaşım açısından izlenir.

Kardiyak rehabilitasyon güvenli egzersiz, risk faktörü kontrolü ve günlük yaşama dönüşü destekleyebilir. Aktivite aşamalı artırılır. Ateş, yara akıntısı, artan nefes darlığı, hızlı kilo alımı, yeni şişlik, çarpıntı, bayılma veya nörolojik belirti varsa kontrol tarihi beklenmez. Protez kapağın ilk EKO ölçümleri sonraki karşılaştırmalar için temel oluşturur.

Kapak değişimi hastalığın bütün sonuçlarının sona erdiği anlamına gelmez. Protez işlevi, kalp kasının toparlanması, ritim ve kan sulandırıcı düzeni takip edilir. Biyolojik kapakta zamanla bozulma, mekanik kapakta pıhtı veya kanama, onarım sonrasında yeniden kaçak görülebilir. Belirti olmasa da belirlenen kontroller sürdürülür.

Kan sulandırıcı kullanan kişi hedef INR aralığını, unutulan dozda ne yapacağını, kanama belirtilerini ve ilaç etkileşimlerini öğrenmelidir. Yeni ilaç, antibiyotik veya bitkisel ürün başlamadan etkileşim kontrol edilmelidir. Tıbbi kimlik kartı ve protez kapak bilgisi taşımak acil durumda yararlıdır.

Enfektif endokardit ve ağız-diş sağlığı

Enfektif endokardit, kalbin iç yüzeyi veya kapaklarda gelişen ciddi enfeksiyondur. Yapay kapak, daha önce geçirilmiş endokardit ve belirli doğumsal kalp hastalıkları riski artırır. Uzayan ateş, titreme, gece terlemesi, açıklanamayan kilo kaybı, belirgin halsizlik veya yeni kalp bulguları varsa gecikmeden değerlendirme gerekir. Hekim görmeden antibiyotik başlamak kan kültürü sonucunu bozabilir.

Korunmanın temelinde düzenli diş fırçalama, ara yüz temizliği, çürük ve diş eti hastalığının tedavisi ile periyodik diş kontrolü bulunur. Kalp kapak hastalığı olan herkesin her diş işleminden önce antibiyotik alması gerekmez. Koruyucu antibiyotik, endokardit geliştiğinde ağır sonuç riski en yüksek olan belirli gruplarda ve belirli diş işlemleri öncesinde önerilir.

Yapay kapağı olanlar genellikle yüksek risk grubundadır; kapak onarımı kullanılan materyale ve duruma göre ayrıca değerlendirilir. Gereksinim kardiyolog veya cerrah tarafından yazılı biçimde belirtilmeli, diş hekimine kapak ve alerji bilgisi verilmelidir. Gereksiz antibiyotik yan etki ve direnç riski oluşturur; ağız sağlığının yerine geçmez.

Kapak hastalığı ve gebelik

Gebelik kan hacmini ve kalbin iş yükünü artırır. Hafif kapak hastalığı çoğu zaman iyi tolere edilirken ciddi mitral veya aort darlığı, ileri kaçakla kalp yetersizliği, akciğer hipertansiyonu ve bazı protez kapak durumları anne-bebek açısından yüksek risk oluşturabilir. Gebelik planlanmadan önce kapak şiddeti, kalp işlevi, aort, ritim ve ilaçlar değerlendirilmelidir.

Mekanik kapağı bulunan kişide gebelik boyunca pıhtı ve kanama dengesini yönetmek karmaşıktır. Varfarin ve heparin temelli stratejilerin anne ve bebek açısından farklı riskleri vardır; ilaç kendi kendine kesilmemeli veya değiştirilmemelidir. Kardiyoloji, kalp cerrahisi, yüksek riskli gebelik ve hematoloji gerektiğinde ortak plan yapar.

Ciddi kapak hastalığında gebelik öncesi müdahale gerekebilir. Protez seçimi gelecekteki gebelik isteğiyle birlikte ele alınır. Doğum şekli sırf kapak hastalığı var diye otomatik olarak sezaryen değildir; obstetrik ve kardiyak durum birlikte değerlendirilir. Doğum ve doğum sonrası sıvı değişimleri için merkez ve izlem planı önceden belirlenir.