Kalp ve Damar Hastalıkları Nelerdir?

Kalp ve dolaşım sistemi nasıl çalışır?

Kalp, kanı akciğerlere ve vücudun diğer bölgelerine taşıyan kaslı bir organdır. Sağ tarafı vücuttan dönen kanı akciğerlere gönderir; sol tarafı ise akciğerlerde oksijenlenen kanı aort üzerinden vücuda pompalar. Kalp odacıkları, kapaklar ve elektriksel ileti sistemi bu akışın uyum içinde gerçekleşmesini sağlar. Kalp kasının kendisi de koroner arterlerle beslenir. Bu yapıların herhangi birinde sorun gelişmesi farklı sonuçlara yol açabilir. Örneğin kalbi besleyen damarın daralmasıyla kalp kapağının yeterince açılmaması aynı hastalık değildir; bazen benzer yakınmalar oluştursalar da değerlendirme ve tedavileri farklıdır.

Atardamarlar kanı kalpten uzaklaştırır, toplardamarlar ise kalbe geri dönüşünü sağlar. Bu tanım damarların taşıdığı kanın oksijen miktarından ziyade akımın yönüne dayanır; akciğer dolaşımı bu ayrımı anlamak için iyi bir örnektir. Bacak atardamarındaki darlık dokulara kan ulaşmasını azaltabilirken, toplardamardaki kapak yetersizliği geri dönüşü zorlaştırabilir. İki durumda da bacakta yakınma oluşabilir, ancak mekanizma aynı değildir. Damar tıkanıklığı ifadesi bu nedenle tek başına yeterli bilgi vermez. Hangi damarın, hangi bölgede ve hangi nedenle etkilendiğinin bilinmesi uygun tedaviyi seçmek için gereklidir.

Kalp ve damar hastalıklarının bir bölümü birbiriyle ilişkilidir. Uzun süre kontrolsüz yüksek tansiyon kalbin yükünü artırabilir; koroner hastalık kalp kasında hasara neden olabilir; bazı ritim sorunları kalbin çalışma gücünü etkileyebilir. Buna karşılık bir hastalığın bulunması bütün diğer hastalıkların da mevcut olduğu anlamına gelmez. Değerlendirmede bu ilişkiler araştırılır, fakat her hastaya bütün olası testler uygulanmaz. Kişinin temel tanısını, bu tanının etkilerini ve bakım hedeflerini bilmesi önemlidir. Genel bir hastalık başlığı yerine açık bir tanı ve izlem planı, kişinin kendi bakımına daha bilinçli katılmasını sağlar.

Koroner arter hastalığı ve kalp krizi

Koroner arter hastalığında kalp kasını besleyen damarların duvarlarında çoğunlukla aterosklerotik plaklar gelişir. Plaklar kan akımını sınırlayabilir veya yüzeylerinde pıhtı oluşmasına zemin hazırlayabilir. Kalp kasına ihtiyacını karşılayacak kadar oksijen ulaşmaması iskemi olarak adlandırılır. Efor sırasında göğüste baskı, sıkışma veya nefes darlığı bu mekanizmayla ilişkili olabilir. Ancak yalnızca ağrının yerine veya süresine bakarak koroner hastalık tanısı konulamaz. Bazı kişilerde büyük damarlarda belirgin tıkayıcı darlık olmadan da küçük damar işlev bozukluğu veya spazmla ilişkili yakınmalar görülebilir. Bu durumlar da uygun klinik değerlendirme gerektirir.

Kalp krizi, kalp kasına kan akımının ciddi biçimde azalması sonucunda hücre hasarı ve ölümü gelişmesidir. Çoğunlukla bir koroner olayla ilişkilidir, ancak kronik koroner hastalıkla aynı kavram değildir. Daha önce tanı konulmamış bir kişi de kalp krizi geçirebilir. Yeni göğüs baskısının kola, çeneye veya sırta yayılması; soğuk terleme, bulantı ve belirgin nefes darlığıyla birlikte olması acil değerlendirme gerektirir. Ağrının çok şiddetli olmaması güvence sağlamaz. Belirtiler kişiden kişiye değişebilir; kadınlarda da göğüs yakınması önemlidir. Şüpheli durumda evde dinlenerek sonucunu görmek yerine 112’ye ulaşılmalıdır.

Tedavi hastalığın akut veya kronik olmasına, damarların anatomisine, belirtilere ve kalbin işlevine göre düzenlenir. İlaçlar ve risk faktörü kontrolü uzun dönem yaklaşımın temel parçalarıdır. Uygun durumlarda stent veya koroner baypas değerlendirilir; her darlığa stent takılması gerekmez. Bir damarın tedavi edilmesi ateroskleroz eğilimini tamamen ortadan kaldırmadığı için takip sürer. Hasta işlemin hangi hedefle önerildiğini öğrenmelidir: Yakınmaları azaltmak, belirli bir yüksek riskli durumu yönetmek veya akut kan akımını düzeltmek farklı amaçlardır. Seçeneklerin yarar ve riskleri, hastanın beklentileriyle birlikte ele alınmalıdır.

Hipertansiyon ve kalp damar riskini artıran etkenler

Hipertansiyon, kan basıncının kalıcı olarak yüksek olmasıyla ilişkili bir durumdur. Çoğu kişide belirgin yakınma vermeden ilerleyebilir; baş ağrısı olmaması tansiyonun normal olduğunu göstermez. Uzun dönemde kalp, beyin, böbrekler ve damarlar üzerindeki yükü artırabilir. Tanı uygun koşullarda yapılan ölçümler ve gerektiğinde ev veya ambulatuvar takip üzerinden değerlendirilir. Tek bir stresli ölçüm bütün tabloyu açıklamaz; ancak çok yüksek bir değere göğüs ağrısı, nefes darlığı veya nörolojik bulgular eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir. İlaçların yalnızca kişi kendini kötü hissettiğinde alınması, düzenli kontrolün yerini tutmaz.

Sigara kullanımı, yüksek LDL kolesterol, diyabet, hareketsizlik ve bazı beslenme alışkanlıkları aterosklerotik kalp damar riskini artırabilir. Bu etkenler sıklıkla birlikte bulunur. Aile öyküsü, yaş ve bazı kalıtsal özellikler de değerlendirmede önemlidir; fakat değiştirilemeyen risklerin bulunması bakımın yararsız olduğu anlamına gelmez. Kişinin hangi riskleri azaltabileceği belirlenmelidir. Böbrek hastalığı ve bazı iltihabi hastalıklar da yaklaşımı etkileyebilir. Her kalp hastalığı bu risklerin sonucu değildir; doğumsal yapısal sorunlar veya bazı kalıtsal ritim hastalıkları farklı mekanizmalarla oluşur. Risk faktörlerini açıklarken bütün hastalıkları yaşam alışkanlıklarına bağlamak doğru olmaz.

Korunma planı kişinin mevcut hastalığına ve toplam riskine göre hazırlanır. Henüz damar hastalığı bulunmayan bir kişiyle kalp krizi geçirmiş kişinin hedefleri farklı olabilir. Kolesterol veya kan basıncı için verilen genel internet değerleri kişisel tedavi hedefinin yerine geçmez. Hekim ölçümleri, diğer hastalıkları ve kullanılan ilaçları birlikte yorumlar. Evde takip önerildiyse doğru ölçüm tekniği ve kayıt biçimi öğrenilmelidir. Sonuçlara bakarak ilaç dozunu rastgele değiştirmek uygun değildir. Riski azaltmak tek bir sayıyı düzeltmekten daha geniş bir süreçtir; düzenli bakım ve uygulanabilir alışkanlık değişiklikleri birlikte sürdürülmelidir.

Kalp kası hastalıkları ve kalp yetmezliği

Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını ve işlevini etkileyen hastalıkları tanımlar. Kasın genişlemesi, kalınlaşması veya gevşeme özelliklerinin değişmesi gibi farklı biçimleri olabilir. Nedenler arasında kalıtsal özellikler ve sonradan gelişen etkenler yer alabilir; bazı kişilerde neden tam açıklanamayabilir. Bu hastalıklar belirti vermeden saptanabileceği gibi nefes darlığı, çarpıntı veya efor kapasitesinde azalma ile de fark edilebilir. Ailede benzer hastalık veya açıklanamayan ani ölüm varsa değerlendirmede önem taşır. Ancak aile öyküsü tek başına tanı değildir. Gerektiğinde genetik danışmanlık ve akrabaların değerlendirilmesi kişisel plana göre düşünülür.

Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyaçlarını karşılamasında sorun gelişen klinik bir durumdur; kalbin durmuş olduğu anlamına gelmez. Kalbin kasılma gücündeki azalma veya dolum ve gevşeme sorunları bu duruma katkıda bulunabilir. Koroner hastalık, hipertansiyon, kapak sorunları veya kalp kası hastalıkları gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Eforla nefes darlığı, çabuk yorulma, yatarken solunum sıkıntısı ve bacaklarda şişlik görülebilir. Bu belirtilerin başka nedenleri de olduğundan muayene, görüntüleme ve uygun kan testleri birlikte değerlendirilir. Ekokardiyografide bildirilen tek bir yüzde, hastanın bütün klinik durumunu açıklamaz.

Tedavi altta yatan nedeni, belirtileri ve gelecekteki kötüleşme riskini hedefler. İlaç grupları kalp yetmezliğinin özelliklerine ve eşlik eden hastalıklara göre seçilir; bazı hastalarda cihaz veya girişim gerekebilir. Sıvı, tuz, kilo takibi ve hareket önerileri de kişisel olarak düzenlenir. Her hastaya aynı sıvı kısıtlaması veya egzersiz planı verilmesi uygun değildir. Ani ve ciddi solunum sıkıntısında rutin kontrol beklenmemelidir. Uzun dönem takipte yalnızca testler değil günlük işlev ve ilaçların etkileri de önemlidir. Hasta hangi değişiklikleri bildirmesi gerektiğini öğrendiğinde kötüleşme daha erken değerlendirilebilir ve bakım planı güncellenebilir.

Kalp kapak hastalıkları

Kalpte mitral, aort, triküspit ve pulmoner kapaklar kanın uygun yönde ilerlemesine yardımcı olur. Bir kapağın yeterince açılamaması darlık, kapanırken geriye kan kaçırması ise yetersizlik olarak tanımlanır. Bazı kapak sorunları doğuştan bulunur; bazıları yaşla ilişkili değişiklikler, enfeksiyonlar veya başka hastalıklarla gelişebilir. Raporda hafif kaçak yazması her zaman önemli bir girişim gerektiren hastalık anlamına gelmez. Etkilenen kapak, sorunun derecesi ve kalp üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir. Kapak hareketindeki bir farklılığın adı, tek başına belirti veya ameliyat gerekliliği hakkında yeterli bilgi vermez.

Kapak hastalıklarında nefes darlığı, efor kapasitesinde azalma, çarpıntı, göğüs yakınması veya bayılma görülebilir. Bazı kişilerde uzun süre belirti olmaz ve sorun muayenede duyulan üfürümle gündeme gelir. Üfürüm bir ses bulgusudur; bütün üfürümler kapak hastalığına bağlı değildir. Ekokardiyografi kapakların yapısını, kan akımını ve kalbin verdiği yanıtı değerlendirmede önemli yer tutar. Gerektiğinde ek görüntüleme seçilebilir. Belirti olmaması bütün ciddi kapak sorunlarında beklemenin güvenli olduğu anlamına gelmez. Hastalığın kalp boşlukları ve işlevi üzerindeki etkisi, zamanında girişim kararının önemli bir parçasıdır.

Tedavi izlem, belirtileri yönetmeye yönelik ilaçlar, kapak onarımı veya kapak değişimi seçeneklerini içerebilir. Bazı hastalarda kateterle uygulanan yöntemler değerlendirilir. Hangi yöntemin uygun olduğu kapağın anatomisine, diğer hastalıklara ve işlem riskine bağlıdır. İlaçlar her yapısal kapak sorununu ortadan kaldırmaz; bu nedenle düzenli kontrolün amacı gerekli müdahaleyi geciktirmemektir. Mekanik veya biyolojik kapak seçimi gibi kararlar farklı uzun dönem gereksinimler oluşturabilir. Kanama riski, ilaç kullanımı ve kişinin yaşam planı bu görüşmenin parçasıdır. Hastanın kendi ilaçlarını değiştirmesi yerine, ilgili uzmanlarla birlikte bakımın sürekliliğini sağlaması gerekir.

Kalp ritmi ve ileti bozuklukları

Kalbin elektriksel sistemi düzenli kasılmayı sağlar. Ritim bozukluğu, atımların çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz hale gelmesiyle ilgili farklı durumları kapsar. Egzersizde hızlanma ve uykuda yavaşlama normal olabilir; her farklı nabız hastalık değildir. Çarpıntı, baş dönmesi, bayılma veya nefes darlığı bazı ritim sorunlarında görülebilir. Buna karşılık ritim bozukluğu bulunan herkes belirti hissetmeyebilir. Tanıda elektrokardiyografi ve gerektiğinde uzun süreli kayıtlar kullanılır. Aralıklı bir atak kısa kayıt sırasında görülmeyebilir. Akıllı saat uyarıları değerlendirmeye yardımcı olabilir, ancak tek başına kesin tanı veya ilaç başlama gerekçesi değildir.

Atriyal fibrilasyon sık karşılaşılan ritim bozukluklarından biridir ve bazı kişilerde kalpte pıhtı oluşmasıyla ilişkili inme riskini artırabilir. Bu nedenle yaklaşım yalnızca kalp hızını düzenlemekle sınırlı değildir. Pıhtıdan korunma gereksinimi ve kanama riski kişisel olarak değerlendirilir. Her çarpıntı hisseden kişinin antikoagülan kullanması uygun olmadığı gibi, atriyal fibrilasyonu olan herkesin riski de aynı değildir. Antiplatelet ilaçlarla antikoagülanlar farklı amaçlarla kullanılır. Bunların birbirinin yerine rastgele alınması veya başka işlem öncesinde kendi kendine kesilmesi sorun oluşturabilir. Kullanılan ilacın nedeni ve izlem gereksinimi açıkça öğrenilmelidir.

Tedavi ritim bozukluğunun türüne göre ilaç, ablasyon, kalp pili veya başka cihazları içerebilir. Bazı durumlarda tetikleyiciler ve eşlik eden hastalıkların yönetimi önem taşır. Kalp pili önerilmesi kalbin bütün işlevlerinin cihaz tarafından yerine getirileceği anlamına gelmez; cihazın görevi hangi sorun için yerleştirildiğine bağlıdır. Kalp durması ise dolaşımın ani biçimde etkisiz hale geldiği acil durumdur ve kalp kriziyle aynı kavram değildir. Kişi yanıtsızsa ve normal nefes almıyorsa 112 yönlendirmesiyle acil yardım gerekir. Ritim hastalıklarının ciddiyeti yalnızca kişinin hissettiği çarpıntının şiddetinden anlaşılmaz.

Doğumsal kalp sorunları ve kalbin iltihabi hastalıkları

Doğumsal kalp hastalıkları, kalbin veya büyük damarların gelişimindeki yapısal farklılıklardır. Odacıklar arasındaki açıklıklar, kapak sorunları ve damar bağlantılarındaki değişiklikler bu grupta yer alabilir. Bazıları bebeklikte belirgin bulgu verirken bazıları çocuklukta veya erişkin dönemde fark edilir. Her doğumsal kusur ameliyat gerektirmez; bazıları izlenebilir veya kateterle tedavi edilebilir. Hastalığın adı kadar dolaşım üzerindeki etkisi de önemlidir. Bebekte beslenme güçlüğü ve kilo alamama; daha büyük çocukta eforla yakınmalar değerlendirmeyi gündeme getirebilir. Bu bulgular tek başına tanı olmadığı için yaşa uygun uzman değerlendirmesi yapılır.

Kalbin iltihabi hastalıklarında farklı dokular etkilenebilir. Miyokardit kalp kasını, perikardit kalbi çevreleyen zarı etkileyen durumları tanımlar. Enfektif endokardit ise kalbin iç yüzeyi veya kapaklarla ilişkili enfeksiyondur. Bu hastalıkların nedenleri ve tedavileri aynı değildir; her iltihabi durumda antibiyotik kullanılması uygun olmaz. Göğüs ağrısı, ateş, nefes darlığı veya ritim yakınmaları görülebilir, ancak bu belirtiler başka hastalıklarda da bulunur. Enfeksiyon sonrası belirgin ve beklenmedik efor kaybı değerlendirilmelidir. Tanı, yakınmanın bir enfeksiyondan sonra başlamasına dayanılarak evde konulamaz; uygun tetkikler ve klinik yorum gerektirir.

Doğumsal veya iltihabi bir kalp sorunu saptandığında bakımın kapsamı hastalığın özelliklerine göre düzenlenir. Bazı durumlarda hareket kısıtlaması, ilaç, girişim veya uzun dönem uzman takibi gerekir; bazı durumlarda ise daha sınırlı izlem yeterli olabilir. Kalp hastalığı bulunan herkesin bütün fiziksel etkinliklerden kaçınması doğru değildir. Aynı şekilde ağrının geçmesi her iltihabi sorunun tamamen düzeldiğini kanıtlamaz. Kontrol ve aktiviteye dönüş planı ilgili ekip tarafından açıklanmalıdır. Önceki ameliyat veya kateter girişiminin raporları gelecekteki değerlendirmelerde yararlıdır. Erişkin döneme ulaşan doğumsal kalp hastalarında da uygun uzman bakımının sürdürülmesi gerekebilir.

Periferik atardamar, beyin damarı ve aort hastalıkları

Periferik arter hastalığı sıklıkla bacak ve ayaklara kan taşıyan atardamarlarda aterosklerotik daralmayla ilişkilidir. Yürürken ortaya çıkıp dinlenmeyle azalan kas ağrısı, ayakta iyileşmeyen yara veya kanlanmayla ilgili başka bulgular görülebilir. Her yürüyüş ağrısı damar hastalığı değildir; eklem ve sinir kaynaklı sorunlar da araştırılır. Ani gelişen şiddetli ağrı, soğukluk, solukluk veya güç kaybı akut kanlanma sorunu açısından acil değerlendirme gerektirir. Tanıda muayene, ayak bileği kol basınç indeksi ve uygun görüntüleme kullanılabilir. Tedavi yalnızca bacağı hedeflemez; kişinin genel aterosklerotik kalp damar riski de ele alınır.

Beyne kan taşıyan damarlardaki hastalıklar inme riskinin bir parçasıdır. İnme damar tıkanıklığı veya kanamayla ilişkili olabilir; her inmenin nedeni boyundaki bir damar darlığı değildir. Kalpten kaynaklanan pıhtılar da bazı olaylarda rol oynayabilir. Ani yüz asimetrisi, kol güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, görme kaybı veya denge sorunu acil yardım gerektirir. Belirtiler kısa sürede kaybolsa bile önemini yitirmez; geçici iskemik olay düşünülebilir. 112 aranmalı ve belirtilerin başladığı zaman sağlık ekibine bildirilmelidir. Evde aspirin veya başka ilaç denemek, olayın türü anlaşılmadan uygun bir yaklaşım oluşturmaz.

Aort hastalıkları arasında anevrizma ve diseksiyon önemlidir. Anevrizma damarın belirli bölümünde genişleme, diseksiyon ise damar duvarının katmanları arasında ayrışma gelişmesidir. İkisi aynı durum değildir ve diseksiyon önceden bilinen anevrizma olmadan da görülebilir. Anevrizmalar belirti vermeden saptanabilir; izlem veya müdahale kararı yerleşim, büyüklük, büyüme hızı ve kişisel risklere bağlıdır. Tek bir çap sınırı bütün aort bölgelerine ve hastalara uygulanamaz. Ani çok şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı özellikle kötü genel durumla birlikteyse acil değerlendirme gerekir. Uygun hastalarda açık cerrahi veya endovasküler seçenekler değerlendirilir.

Toplardamar hastalıkları, varis ve venöz pıhtı

Venöz yetersizlikte toplardamarların kanı kalbe geri taşıyan kapak sisteminde sorun bulunabilir. Varisler yüzeysel damarların genişleyip kıvrımlı hale gelmesiyle görülür. Gün sonunda ağırlık, kaşıntı veya şişlik eşlik edebilir; bazı kişilerde cilt değişiklikleri ve yara gelişebilir. Ancak görünen her ince damar ciddi venöz hastalık anlamına gelmez. Tedavi şikâyetler ve gerektiğinde Doppler bulgularıyla planlanır. Destekleyici bakım, uygun kompresyon ve seçilmiş hastalarda endovenöz veya cerrahi yöntemler kullanılabilir. Atardamar darlığıyla venöz yetersizlik farklı mekanizmalardır; bacak yakınmalarının kaynağı anlaşılmadan tek bir yöntem önerilmemelidir.

Derin ven trombozu, çoğunlukla bacak veya pelvisteki derin toplardamarlarda pıhtı gelişmesidir. Tek taraflı ani şişlik, ağrı, sıcaklık artışı veya kızarıklık görülebilir; bazen belirtiler daha belirsiz olabilir. Pıhtının bir bölümü akciğere ulaşırsa pulmoner emboli gelişebilir. Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya kanlı balgam bu durumda görülebilecek bulgulardır ve acil yardım gerektirir. Her varisin akciğere pıhtı atacağı düşüncesi doğru değildir; yüzeysel damar sorunlarıyla derin pıhtı birbirinden ayrılmalıdır. Ağrılı ve şiş bir bacağı masajla rahatlatmaya çalışmak değerlendirme yerine geçmez.

Venöz pıhtı riski ameliyat, uzun süre hareketsizlik, önceki pıhtı öyküsü ve bazı hastalıklarla artabilir. Gebelik ve lohusalık gibi dönemler de kişisel değerlendirmede önemlidir. Tedavide antikoagülanlar sık kullanılır, ancak ilaç seçimi ve süre pıhtının yeri, nedeni ve kanama riskine göre belirlenir. Belirli durumlarda ek girişim gerekebilir. Kompresyon veya yolculuk önerileri de kişisel planlanır; herkese aynı koruyucu ilaç verilmez. Geçirilmiş pıhtı bilgisi yeni ameliyat veya girişim öncesinde paylaşılmalıdır. İlacın bırakılma zamanı internetten belirlenmemeli; tedavinin gerekçesi ve güvenli takip biçimi ilgili hekimle birlikte netleştirilmelidir.

Belirtiler nasıl değerlendirilir ve tanı nasıl konur?

Kalp ve damar hastalıklarının belirtileri etkilenmiş yapıya göre değişir. Göğüs yakınması, çarpıntı, nefes darlığı, bayılma, bacak ağrısı veya şişlik tek başına kesin tanı vermez. Belirtinin başlangıcı, süresi, eforla ilişkisi ve eşlik eden bulgular sorgulanır. Yeni veya hızla kötüleşen belirtiler, uzun süredir benzer biçimde devam eden yakınmalardan farklı değerlendirilir. Kişinin bilinen hastalıkları, aile öyküsü ve kullandığı ilaçlar da önemlidir. Şüpheli akut tabloda önce acil güvenlik değerlendirmesi yapılır. Rutin randevuda ise yakınmanın mekanizmasını anlamaya yönelik daha planlı bir inceleme yürütülebilir; bu iki süreç birbirinin yerine kullanılmaz.

Elektrokardiyografi kalbin elektriksel etkinliğini, ekokardiyografi yapısını ve işlevini değerlendirir. Kan testleri akut hasar, eşlik eden durumlar veya tedavi takibi için seçilebilir. Aralıklı ritim yakınmalarında uzun süreli kayıtlar; damar sorunlarında Doppler ve gerektiğinde diğer görüntülemeler kullanılır. Koroner bilgisayarlı tomografi, stres testleri veya invaziv anjiyografi belirli klinik sorularda gündeme gelir. Her test farklı bilgi sağlar. Normal bir elektrokardiyografi bütün kalp ve damar hastalıklarını dışlamaz; tek bir anormal ölçüm de bütün tabloyu açıklamaz. Test seçimi yaş, böbrek işlevi, önceki işlemler ve klinik olasılıkla birlikte değerlendirilmelidir.

Tarama ve tanı incelemesi de aynı şey değildir. Belirti olmayan bir kişide belirli riskleri araştırmakla aktif yakınmanın nedenini bulmak farklı amaçlardır. Herkese düzenli anjiyografi veya geniş görüntüleme paketi yapılması gerekli değildir. Gereksiz testler ek belirsizlik ve işlemlere yol açabilir; uygun incelemenin gecikmesi ise gerekli tedaviyi erteleyebilir. Randevuya önceki raporlar, görüntüler ve güncel ilaç listesiyle gelmek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Hekime testin hangi soruyu yanıtlayacağını ve sonucunun tedaviyi nasıl etkileyebileceğini sormak yararlıdır. Sonuçlar yalnızca rapordaki tek bir terime bakılarak yorumlanmamalı, klinik değerlendirme içinde açıklanmalıdır.

Tedavi, korunma ve uzun dönem takip

Tedavi hastalığa ve kişiye göre düzenlenir. İlaçlar kan basıncını, kolesterolü, ritmi, sıvı yükünü veya pıhtı riskini yönetmek için farklı amaçlarla kullanılabilir. Bir ilacın komşuya iyi gelmesi aynı ilacın başka bir hastada uygun olacağını göstermez. Girişimler de farklı hedeflere sahiptir: Koroner stent, kapak tedavisi, ablasyon ve endovasküler aort onarımı birbirinden farklı uygulamalardır. Cerrahi gerektiğinde baypas, kapak veya aort ameliyatı gibi seçenekler değerlendirilir. Beklenen yarar, işlem riski, alternatifler ve kişinin tercihleri konuşulmalıdır. Daha küçük kesi veya kateter kullanımı tek başına her hastada daha uygun yöntem anlamına gelmez.

Tütünün bırakılması, dengeli beslenme, uygun hareket ve metabolik risklerin yönetimi birçok kalp damar hastalığında önemlidir. Bunlar bütün doğumsal veya kalıtsal hastalıkları önlemez; yine de genel sağlığı destekler. Egzersiz yoğunluğu mevcut hastalık ve belirtilere göre planlanmalıdır. Yeni efor yakınması bulunan kişinin kendi kendine yoğun programa başlaması uygun değildir. Seçilmiş hastalarda kardiyak rehabilitasyon güvenli hareket ve risk yönetimini birleştirebilir. Bitkisel ürünler veya takviyeler reçeteli tedavinin yerine geçirilmemelidir. Kalbi korumak için alkol başlanması önerilmez. Planın kişinin çalışma koşullarına ve günlük yaşamına uyarlanması, uzun süre sürdürülebilmesini kolaylaştırır.

Takipte belirtilerin seyri, işlev kapasitesi, ilaçların etkileri ve gerektiğinde test sonuçları değerlendirilir. Bazı hastalıklar ömür boyu uzman takibi gerektirebilir; bazıları daha sınırlı izlenebilir. Başarılı bir işlem, bütün risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez. İlaç yan etkisi veya başka ameliyat gereksinimi olduğunda tedavi kendi kendine kesilmemelidir. Hasta kontrol zamanını, acil uyarıları ve ekibe nasıl ulaşacağını bilmelidir. Sağlıklı bakım yalnızca hastalık raporuna değil kişinin nasıl yaşadığına da odaklanır. Hedefler anlaşılır ve uygulanabilir olduğunda hasta kararların aktif bir parçası olabilir ve bakımın sürekliliği daha iyi sağlanabilir.

Kalp ve damar hastalıkları hakkında sık sorulan sorular